บทความเรื่อง  ทุกข์ของชาวนาในบทกวี  มีที่มาจากหนังสือรวมบทพระราชนิพนธ์ในสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ  สยามบรมราชกุมารี  เรื่อง  มณีพลอยร้อยแสง  ซึ่งทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯให้จัดพิมพ์ขึ้นเมื่อ พ.ศ.  ๒๕๓๓  ในวโรกาสที่พระองค์ทรงเจริญพระชนมายุครบ ๓ รอบ  โดยนิสิตคณะอักษรศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย  รุ่นที่ ๔๑

            หนังสือรวมบทพระราชนิพนธ์เรื่อง  มณีพลอยร้อยแสง  แบ่งเนื้อหาออกเป็น  ๑๑  หมวดด้วยกัน คือ กลั่นแสงกรองกานท์,  เสียงพิณเสียงเลื่อน,  เสียงเอื้อนเสียงขับ,  เรียงร้อยถ้อยดนตรี,  ชวนคิดพิจิตรภาษา,  นานาโวหาร,  คำขานไพรัช,  สมบัติภูมิปัญญา,  ธาราความคิด,  นิทิศบรรณาม,  สาราจากใจ  และมาลัยปกิณกะ

            ในหมวด  “ชวนคิดพิจิตรภาษา”  เป็นพระราชนิพนธ์บทความและบทอภิปรายรวม ๔ เรื่อง คือ ภาษาไทยกับคนไทย,  การใช้สรรพนาม,  วิจารณ์คำอธิบายเรื่องนามกิตก์ในไวยากรณ์บาลีและทุกข์ของชาวนาในบทกวี  ซึ่งเป็นบทวิจารณ์ร้อยกรองที่จะนำมาศึกษาในบทเรียนนี้